ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း

ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း

ၿခံဳငံုေလ့လာျခင္း

အသက္႐ႈလမ္းေၾကာင္းျဖစ္သည့္ အဆုတ္မ်ားႏွင့္ ေလႁပြန္အေပၚယံလႊာမ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း ကို ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းဟု ေခၚပါသည္။ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းသည္ အေအးမိျခင္းႏွင့္ အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္းပိုး၀င္ျခင္းတုိ႕ေၾကာင့္ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းအား ပ်စ္ၿပီး အေရာင္မဲ့ေသာ အခၽြဲႏွင့္ေခ်ာင္းဆုိးျခင္းတုိ႕ျဖင့္ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါသည္။

ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းႏွစ္မ်ဳိးရွိပါၿပီး ယင္းတုိ႕မွာ လ်င္ျမန္၍ျပင္းထန္ျခင္းႏွင့္နာတာရွည္ ျဖစ္ျခင္း တုိ႕ျဖစ္ပါသည္။ လ်င္ျမန္၍ျပင္းထန္ေသာ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းသည္ ႏွစ္ပတ္မွသံုးပတ္အထိ ၾကာ တတ္ၿပီး ဆက္တိုက္ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းႏွင့္တြဲ၍ျဖစ္တတ္ကာ ရက္အနည္းငယ္အတြင္း အရွိန္ေလ်ာ့ သြားတတ္ပါသည္။ အျခားတစ္မ်ဳိးျဖစ္ေသာ နာတာရွည္ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းသည္ ပို၍ျပင္းထန္ေသာ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ယင္းတြင္ ေလႁပြန္အေပၚယံလႊာမ်ား ေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ ဆက္တိုက္လည္ ေခ်ာင္းယားျခင္းျဖစ္တတ္ပါသည္။  နာတာရွည္ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းသည္ အမ်ားအားျဖင့္သံုးလထက္ ပိုၾကာတတ္ၿပီး တစ္လလံုးနီးပါးျဖစ္တတ္ပါသည္။ နာက်င္ေသာေခ်ာင္းဆုိးျခင္း၊ ျပင္းထန္ေသာ တရႊီရႊီျမည္ျခင္းႏွင့္ အသက္႐ႉမ၀ျခင္းတုိ႕ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ နာတာရွည္ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းျဖစ္ေသာ လူနာအမ်ားစုတြင္ နာတာရွည္ပိတ္ဆို႕အဆုတ္ေရာဂါ (COPD) ဆက္၍ ျဖစ္တတ္ပါသည္။

ကမာၻအႏွံ႕တြင္ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းသည္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးလူဦးေရ၏ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႕ႏွင့္ ကေလးဦးေရ၏ ၆ ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ ႏွစ္စဥ္ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိပါသည္။ နာတာရွည္ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းႏွင့္ COPD သည္ ကမာၻတ၀ွမ္းရွိ လူဦးေရ ၃၂၉ သန္းခန္႕တြင္ ျဖစ္လ်က္ရွိၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ယင္း ေၾကာင့္ ေသဆံုးေသဦးေရ ၂.၉ သန္းအထိ ရွိခဲ့ပါသည္။

 

လကၡဏာမ်ား

ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းကိုျဖစ္ေစေသာ အခ်က္မ်ားစြာရွိပါသည္။

  • ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း၏ နံပါတ္တစ္အခ်က္ျဖစ္ပါသည္။
  • ေလထုညစ္ညမ္းျခင္း
  • ဖုန္မ်ားႏွင့္ယားယံေစေသာ အနံ႕မ်ားအား ႐ွဴသြင္းမိျခင္း
  • ဖုန္မႊားမ်ားႏွင့္ အျခားစားသံုးႏိုင္ေသာအရာမ်ားႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္း
  • တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ ဘက္တီးရီးယားတုိ႕ျဖစ္ပါသည္။

နာတာရွည္ႏွင့္လ်င္ျမန္၍ျပင္းထန္ေသာ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းအတြက္ အခ်က္ျပမ်ားႏွင့္ လကၡဏာမ်ားသည္ အတူတူပင္ျဖစ္ပါသည္။

  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းႏွင့္ အျဖဴေရာင္၊ အစိမ္းေရာင္၊ စိမ္း၀ါေရာင္ သို႕မဟုတ္ တခါတရံေသြးအ နည္းငယ္ပါေသာ အခၽြဲထြက္ျခင္း
  • တရႊီရႊီျမည္ျခင္းႏွင့္ အသက္႐ွဴမ၀ျခင္း
  • ေမာပန္းျခင္း
  • ဖ်ားျခင္းႏွင့္ ခ်မ္းတုန္ျခင္း
  • ရင္ဘတ္အတြင္း မသက္မသာျဖစ္ျခင္းတုိ႕ျဖစ္ပါသည္။

ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္း၏ ျပင္းထန္မႈအား ဆရာ၀န္မွ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါသည္။

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႕ ျပသင့္သလဲ

ေအာက္ပါအခ်က္မ်ား ျဖစ္ေပၚပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ ျပသင့္ပါသည္။

  • ႏွစ္ပတ္မွသံုးပတ္အထိၾကာေသာ ေခ်ာင္းဆုိးျခင္းျဖစ္လွ်င္
  • အိပ္ေရးပ်က္ေလာက္ေအာင္ ေခ်ာင္းဆုိးလွ်င္
  • ေခ်ာင္းဆုိးျခင္းႏွင့္တြဲဖက္၍ ကိုယ္အပူခ်ိန္ ၁၀၀ ဒီဂရီဖာရင္ဟုိက္ႏွင့္အထက္ရွိလွ်င္
  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းႏွင့္တြဲဖက္၍ တရႊီရႊီျမည္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴမ၀ျခင္းႏွင့္ အေရာင္မဲ့အခၽြဲထြက္ လွ်င္
  • အခၽြဲတြင္ ေသြးပါလွ်င္ တုိ႕ျဖစ္ပါသည္။

 

ကုသျခင္း

လ်င္ျမန္၍ျပင္းထန္ေသာ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းသည္ ေဆးကုသျခင္းမရွိဘဲ ႏွစ္ပတ္မွ သံုး ပတ္အတြင္း ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါသည္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ အိမ္တြင္းေဆးမ်ားျဖစ္သည့္ ဂ်င္း၊ ပ်ား ရည္ႏွင့္ ပူေႏြးေသာအရည္မ်ားကို ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းအား သက္သာေစရန္ သံုးႏိုင္ပါသည္။

လ်င္ျမန္၍ျပင္းထန္ေသာ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းအတြက္ ႐ိုးရာကုသမႈမ်ားတြင္ ႐ိုးရွင္းေသာ နည္းမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ျခင္း၊ ေကာင္းစြာအနားယူျခင္း၊ အေမႊးနံ႕ႏွင့္မီးခိုးတုိ႕ အားေရွာင္က်ဥ္ျခင္းႏွင့္ ေလႁပြန္က်ယ္ေစသည့္႐ွဴေဆးသို႕မဟုတ္ ေခ်ာင္းဆုိးေပ်ာက္ေဆးရည္ သံုး စြဲျခင္းတုိ႕ ပါ၀င္ပါသည္။ နာတာရွည္ေရာဂါမ်ားတြင္ စတီး႐ိြဳက္ေသာက္ေဆးမ်ားအသံုးျပဳျခင္းျဖင့္ ေရာင္ရမ္းမႈအား ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါသည္။

အကယ္၍ လူနာသည္ က်န္းမာ၍ အဆုတ္သည္လည္း ေကာင္းမြန္ေနၿပီး မည္သည့္နာ တာရွည္က်န္းမာေရးျပႆနာမွ်မရွိလွ်င္ ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ေဆးမ်ားအား အသံုးျပဳရန္ အသံုးျပဳရန္ မ လုိအပ္ပါ။ ထုိ႕အျပင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကူးစက္မႈတြင္ ပဋိဇီ၀ေဆးသည္ အသံုးမ၀င္ပါ။ လ်င္ျမန္၍ျပင္း ထန္ေသာေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းတြင္လည္း လူနာသည္ သလိပ္ထြက္ေသာ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းျဖစ္ႏိုင္ပါ သည္။ ယင္းသည္ အခၽြဲမ်ားစြာထြက္ျခင္းအားတံု႕ျပန္ေသာ ခႏၶာကိုယ္၏ခုခံျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခု ျဖစ္ေသာ္လည္း ဆက္တိုက္ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းအတြက္ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးတစ္မ်ဳိးအား အသံုးျပဳ ႏိုင္ပါသည္။

လူနာအား မသက္မသာျဖစ္မႈကိုနည္းေစရန္အတြက္ Acetaminophen သို႕မဟုတ္ Aspirin ေဆးအားအသံုးျပဳရန္ညႊန္ၾကားႏိုင္ၿပီး အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ျခင္းသည္လည္း အေထာက္ အကူျဖစ္ေစပါသည္။ သုိ႕ရာတြင္ Aspirin ေဆးသည္အသက္ ၁၉ ႏွစ္ေအာက္ကေလးမ်ားတြင္ Reye ေရာဂါစုအား ျဖစ္ေစႏိုင္မႈ ျမင့္ေစေသာေၾကာင့္ မေပးမိေစရန္ အေရးႀကီးပါသည္။

နာတာရွည္ေလႁပြန္ေရာင္ေရာဂါရွိသူမ်ားတြင္ အဆုတ္မ်ားသည္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ျခင္းအား ခံႏိုင္ရည္နည္းပါးေသာေၾကာင့္ ဆရာ၀န္မွ တုပ္ေကြးသို႕မဟုတ္ အဆုတ္အေအးမိေရာဂါကာကြယ္ ေဆးထုိးေပးႏိုင္ပါသည္။

 

ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈ

လ်င္ျမန္၍ျပင္းထန္ေသာ ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းအား အိမ္တြင္းျဖစ္ေဆးမ်ားျဖင့္ကုသႏိုင္ၿပီး ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈမွာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ နာတာရွည္ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းတြင္ လကၡဏာမ်ား ၾကာရွည္စြာျဖစ္ေပၚတတ္ၿပီး COPD ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ေဆးလိပ္ျဖတ္ျခင္းသည္ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးပါသည္။ ကုသျခင္းမရွိေသာ နာတာရွည္ေလႁပြန္ ေရာင္ျခင္းသည္ ျပင္းထန္ေသာအဆုတ္ထိခိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

 

ကာကြယ္ျခင္း

ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းအား ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားအား လုိက္နာျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။

  • ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းအား ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းႏွင့္ေဆးလိပ္ျဖတ္ျခင္း
  • ေဆးလိပ္ေငြ႕ႏွင့္ထိေတြ႕ျခင္းမွ ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း
  • ေလႁပြန္ေရာငျ္ခင္းျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ ဓာတ္မတည့္သည့္အရာမ်ားႏွင့္ ယားယံေစသည့္အရာ မ်ားအား သတိျဖင့္ ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း
  • တုပ္ေကြးေရာဂါခံစားေနရေသာသူမ်ားႏွင့္ သတိျပဳဆက္ဆံျခင္း
  • ညစ္ညမ္းေသာေလထုႏွင့္ ၾကာရွည္စြာထိေတြ႕ျခင္းမွ ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း
  • ေလႁပြန္ေရာင္ျခင္းျဖစ္ေစေသာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႕ျခင္းမွ ကာကြယ္ျခင္းတုိ႕ျဖစ္ပါ သည္။

အသံုး၀င္ေသာ သက္ဆိုင္ရာ link မ်ား (1) (2)