ဦးေႏွာက္အႀကိတ္

Closeup of a CT scan with brain

ၿခံဳငံုေလ့လာျခင္း

ဦးေႏွာက္အႀကိတ္ဆိုသည္မွာ ဦးေႏွာက္အတြင္းသို႕မဟုတ္ဦးေႏွာက္အနီးတြင္ ပံုမွန္မဟုတ္ ေသာဆဲလ္မ်ားပြားမ်ားျခင္းသို႕မဟုတ္ အခဲျဖစ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ဦးေႏွာက္အႀကိတ္အမ်ဳိးအစားမ်ား စြာရွိပါသည္။ အခ်ဳိ႕မွာ မျပင္းထန္ေသာ သို႕မဟုတ္ ကင္ဆာမဟုတ္ေသာ အႀကိတ္မ်ားျဖစ္ေသာ္ လည္း အခ်ဳိ႕မွာ ျပင္းထန္ေသာသုိ႕မဟုတ္ ကင္ဆာအႀကိတ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ဦးေႏွာက္အႀကိတ္ မ်ားသည္ ဦးေႏွာက္အတြင္းစတင္ျဖစ္ေပၚႏိုင္ၿပီး ယင္းတုိ႕ကို ပထမဦးေႏွာက္အႀကိတ္မ်ားဟုေခၚ သည္။ ခႏၶာကိုယ္၏အျခားေနရာတြင္ ကင္ဆာျဖစ္ပြားၿပီး ဦးေႏွာက္သို႕ပ်ံ႕ႏွံ႕ျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္ သည္။ ယင္းအႀကိတ္အမ်ဳိးအစားကို ျပန္႕ပြားျခင္းသို႕မဟုတ္ ဒုတိယဦးေႏွာက္အႀကိတ္မ်ားဟုေခၚ သည္။

အႀကိတ္၏ အာ႐ံုေၾကာစနစ္၏ လုပ္ငန္းအေပၚသက္ေရာက္မႈသည္ ႀကီးထြားႏႈန္းႏွင့္ တည္ ေနရာအေပၚတြင္ မူတည္ေလ့ရွိသည္။

 

လကၡဏာမ်ား

ဦးေႏွာက္အႀကိတ္၏လကၡဏာမ်ားသည္ ယင္း၏အရြယ္အစားႏွင့္တည္ေနရာေပၚတြင္ မူ တည္သည္။ ယင္းတုိ႕သည္ ဦးေႏွာက္တစ္သွ်ဴးမ်ားအားတုိက္ခိုက္ျခင္းျဖင့္ တုိက္႐ိုက္ထိခိုက္မႈကို ျဖစ္ေစႏိုင္ၿပီး ဦးေႏွာက္ဖိအားကို တုိးေစသည္။ လူနာသည္ ဦးေႏွာက္တစ္သွ်ဴးမ်ားအား ဖိအားေပး ေသာ ႀကီးမားလာေနသည့္ အႀကိတ္ျဖစ္ေပၚခ်ိန္တြင္ လကၡဏာမ်ားအား ခံစားရမည္ျဖစ္သည္။

ဦးေႏွာက္အႀကိတ္၏ အျဖစ္အမ်ားဆံုးလကၡဏာမွာ ေခါင္းကိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ေခါင္းကိုက္ျခင္းမ်ားသည္ လူနာမ်ားနံနက္အိပ္ရာထခ်ိန္တြင္ ပို၍ဆိုးတတ္ၿပီး အိပ္ေနစဥ္အတြင္း၌ လည္း ျဖစ္ပြားတတ္သည္။

ေခါင္းကိုက္ျခင္းမ်ားအျပင္ အျခားခံစားရမည္မ်ားမွာ –

  • အျမင္ေ၀၀ါးျခင္းသို႕မဟုတ္ ပံုရိပ္ႏွစ္ထပ္ျမင္ျခင္း
  • အန္ျခင္း
  • စိတ္ႏွစ္ခြျဖစ္ျခင္း
  • ေျခလက္တစ္ေခ်ာင္းသို႕မဟုတ္ မ်က္ႏွာအစိတ္အပိုင္းတစ္ခု အားနည္းျခင္း
  • တက္ျခင္း (အထူးသျဖင့္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားတြင္)
  • စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ေျပာင္းလဲျခင္း တုိ႕ျဖစ္ၾကသည္။

အျခားအျဖစ္မ်ားေသာ လကၡဏာမ်ားမွာ –

  • တုန္ျခင္း
  • စိတ္ႏွစ္ခြျဖစ္ျခင္း
  • သတိေမ့တတ္ျခင္း
  • စာေရးစာဖတ္ ခက္ခဲျခင္း
  • ႏိုးၾကားမႈေလ်ာ့ျခင္း၊ အိပ္ငိုက္ျခင္းသုိ႕မဟုတ္ သတိလစ္ျခင္း
  • အရသာ၊ အသံႏွင့္အနံ႕အာ႐ံုတုိ႕ ေျပာင္းလဲျခင္း
  • မူးေ၀ျခင္းသို႕မဟုတ္ ခ်ာခ်ာလည္ျခင္း
  • မ်ဳိခ်ရခက္ျခင္း
  • သူငယ္အိမ္မညီျခင္းႏွင့္ မ်က္ခြံေလးျခင္းကဲ့သို႕ေသာ မ်က္လံုးျပႆနာမ်ား
  • ထိန္းခ်ဳပ္မရေသာ လႈပ္ရွားမႈ
  • ဟန္ခ်က္ပ်က္ျခင္း
  • လက္တုန္ျခင္းမ်ား
  • ဆီး၀မ္းမထိန္းႏိုင္ျခင္း
  • စကားေျပာရခက္ျခင္းသို႕မဟုတ္ သူမ်ားေျပာသည္ကို နားမလည္ျခင္း
  • ခႏၶာကုိယ္တျခမ္း ထံုျခင္းသို႕မဟုတ္ တစစ္စစ္ျဖစ္ျခင္း
  • လမ္းေလွ်ာက္ရခက္ျခင္း
  • စိတ္ေနစိတ္ထား၊ ခံစားခ်က္မ်ား၊ စ႐ိုက္မ်ားႏွင့္ လုပ္ပံုကိုင္ပံုမ်ား ေျပာင္းလဲျခင္း
  • လက္၊ ေျခေထာက္ သို႕မဟုတ္ မ်က္ႏွာတုိ႕တြင္ ႂကြက္သားအားနည္းျခင္းတုိ႕ ျဖစ္ပါသည္။

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာဆရာ၀န္နဲ႕ ေတြ႕သင့္သလဲ

အကယ္၍သင့္တြင္စြဲၿမဲစြာခံစားေနရေသာ အခ်က္ျပမ်ားႏွင့္ လကၡဏာမ်ားရွိပါက သင့့္ဆ ရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

 

ကုသမႈ

ဦးေႏွာက္အႀကိတ္အတြက္ ကုသမႈသည္ အႀကိတ္၏ အရြယ္အစား၊ အမ်ဳိးအစားႏွင့္ တည္ ေနရာေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ ယင္းသည္ လူနာ၏ အလံုးစံုက်န္းမာေရးအေျခအေနႏွင့္ ႀကိဳက္ႏွစ္ သက္မႈအေပၚတြင္လည္း မူတည္ပါသည္။

 

ခြဲစိတ္ျခင္း

အကယ္၍ အႀကိတ္သည္ ခြဲစိတ္လုပ္ေဆာင္ရန္ အဆင္ေျပသည့္ေနရာတြင္ ရွိေနပါက ခြဲ စိတ္ဆရာ၀န္မွ အႀကိတ္အား တတ္ႏိုင္သမွ် ဖယ္ထုတ္ေပးမည္ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ဳိ႕အေျခအေနမ်ား တြင္ ဦးေႏွာက္အႀကိတ္မ်ားသည္ ေသးငယ္ၿပီး ဦးေႏွာက္တစ္သွ်ဴးမ်ားမွ လြယ္ကူစြာ ဖယ္ထုတ္ႏိုင္ ျခင္းေၾကာင့္ ခြဲစိတ္မႈကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ သို႕ေသာ္ တခါတရံတြင္ အႀကိတ္မ်ားသည္ ပတ္၀န္း က်င္တစ္သွ်ဴးမ်ားမွ လြယ္ကူစြာ ဖယ္မထုတ္ႏိုင္ျခင္းသို႕မဟုတ္ ဦးေႏွာက္၏ ထိခိုက္လြယ္ေသာ ေနရာမ်ားႏွင့္ နီးကပ္ေနျခင္းတုိ႕ျဖစ္ပါက ခြဲစိတ္မႈသည္ အႏ ၱရာယ္မ်ားပါသည္။ အဆုိပါ အေျခအ ေနမ်ဳိးတြင္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္သည္ အႀကိတ္အား တတ္ႏိုင္သမွ် အႏ ၱရာယ္အကင္းဆံုးပမာဏအထိ ဖယ္ထုတ္ေပးရန္ ႀကိဳးစားမည္ျဖစ္ပါသည္။

 

ဓာတ္ကင္ျခင္း ကုထံုး

ယင္းတြင္ ပ႐ိုတြန္ကဲ့သို႕ေသာစြမ္းအင္ျမင့္အလင္းတန္းသို႕ ဓာတ္မွန္ေရာင္ျခည္မ်ားအား အႀကိတ္ဆဲလ္မ်ားကို သတ္ရန္အတြက္ အသံုးျပဳျခင္းပါ၀င္ပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဓာတ္ကင္ျခင္း ကုထံုးသည္ ခႏၶာကိုယ္ျပင္ပရွိ စက္တစ္ခုျဖစ္ေသာ ျပင္ပအလင္းတန္းဓာတ္ေရာင္ျခည္စက္မွ လာ ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႕ရာတြင္ အခ်ဳိ႕ရွားပါးေသာအေျခအေနမ်ားတြင္ ဓာတ္ေရာင္ျခည္အား ခႏၶာကိုယ္ အတြင္းရွိ အႀကိတ္အနီးတြင္ကပ္၍ ေပးတတ္သည္။ ယင္းကို ကပ္၍ကုေသာကုထံုးဟု ေခၚသည္။

 

ေဆးသြင္းျခင္း

ယင္းတြင္ ဦးေႏွာက္အႀကိတ္ဆဲလ္မ်ားအား သတ္ရန္အတြက္ ေဆး၀ါးမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္း ပါ၀င္ပါသည္။ အဆိုပါေဆး၀ါးမ်ားအား ေသာက္ေဆးအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ေသြးျပန္ေၾကာအတြင္း သို႕ထိုးသြင္း၍လည္းေကာင္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာအတြက္ ေဆးသြင္းျခင္းကု ထံုးတြင္ အသံုးမ်ားေသာ ေဆးမ်ားမွာ Temodor သို႕မဟုတ္ Temozolomide ျဖစ္ၿပီး ယင္းအား ေဆးလံုးအျဖစ္လည္း ေသာက္သံုးႏိုင္ပါသည္။ ေဆးသြင္းကုထံုးအတြက္ အသံုးျပဳႏိုင္သည့္ အျခား ေသာေဆးမ်ားစြာ ရွိေသးၿပီး ယင္းတုိ႕အား ကင္ဆာအမ်ဳိးအစားေပၚမူတည္၍ အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။

 

သံုးသပ္ခ်က္

ဦးေႏွာက္အႀကိတ္တစ္ခုအတြက္ သံုးသပ္ခ်က္သည္ အႀကိတ္၏အမ်ဳိးအစား၊ အရြယ္အစား ႏွင့္ တည္ေနရာေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ ထုိ႕အျပင္ လူနာ၏ အလံုုးစံုက်န္းမာေရးအေျခအေနေပၚ တြင္လည္း မူတည္ေသးသည္။ ေစာစီးစြာကုသမႈသည္ အႀကိတ္ႀကီးလာၿပီးေနာက္ ဦးေႏွာက္တစ္ သွ်ဴးမ်ားႏွင့္ ဦးေခါင္းခြံအား ဖိအားျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ားအား ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။

 

ကာကြယ္ျခင္း

ကံမေကာင္းစြာပင္ ဦးေႏွာက္အႀကိတ္မ်ား အထူးသျဖင့္ ပထမဦးေႏွာက္ကင္ဆာျဖစ္ေစ သည့္ အေၾကာင္းအရင္းအတိအက်အား မသိရွိၾကေသးေပ။ ထုိ႕ေၾကာင့္ တိက်ေသာ ကာကြယ္ႏိုင္ သည့္နည္းလမ္းမ်ားလည္း မရွိေသးပါ။ သို႕ရာတြင္ အႏ ၱရာယ္ရွိႏိုင္ေသာအခ်က္မ်ားအျဖစ္ ယူဆ ႏိုင္ေသာ အခ်က္မ်ားစြာရွိေနပါသည္။ ယင္းတုိ႕တြင္ ဦးေခါင္းသို႕ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ထိေတြ႕မႈမ်ား၊ ပတ္၀န္းက်င္မွ အဆိပ္အေတာက္မ်ားႏွင့္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးကူးစက္ျခင္းတုိ႕ ပါ၀င္ပါသည္။

အသံုး၀င္ေသာ link မ်ား (1) (2)