အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ

 

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ

အသည္းေရာင္အသား၀ါဟူေသာ စကားရပ္အား ကူးစက္ေရာဂါသို႕မဟုတ္ ကူးစက္ေရာဂါ မဟုတ္ေသာ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ အသည္းတြင္ ေရာင္ရမ္းျခင္းကို ရည္ညႊန္းပါသည္။ အသည္း ေရာင္အသား၀ါ ေအသည္ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအဗိုင္းရပ္စ္ (HAV) ေၾကာင့္ျဖစ္ပြားျခင္းျဖစ္ ၿပီး ယင္းသည္ ကူးစက္တတ္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ဆိုင္ရာ ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ယင္းသည္ အသည္း ေရာင္ျခင္းႏွင့္ အသည္းလုပ္ငန္းစဥ္ပ်က္ျခင္းတုိ႕ကို ျဖစ္ေစတတ္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါတစ္ခု ျဖစ္ပါ သည္။ HAV သည္ မသန္႕ရွင္းေသာ အစားအစာႏွင့္ေရတုိ႕မွလည္းေကာင္း၊ တကိုယ္ေရသန္႕ရွင္းမႈ နည္းျခင္းႏွင့္ ေရာဂါကူးစက္ခံထားရသူတစ္ဦးႏွင့္ နီးကပ္စြာေနျခင္းတုိ႕မွတဆင့္ ျပန္႕ပြားႏိုင္ပါ သည္။

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအသည္ နာတာရွည္ကူးစက္မႈကို မျဖစ္ေစဘဲ အၿမဲတမ္းလုိုလုိ ပင္ မည္သည့္ကာလၾကာအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားသို႕မဟုတ္ ထိခိုက္မႈမ်ားမွ မရွိဘဲ လံုး၀ေပ်ာက္ ကင္းႏိုင္ပါသည္။ တစ္ႀကိမ္ကူးစက္ခံရသည္ႏွင့္ လူတစ္ေယာက္တြင္ ဘ၀တြင္ HAV ေရာဂါၿပီးျခင္း ကို ရရိွပါသည္။

ယင္းဗိုင္းရပ္စ္သည္ မစင္မွပါးစပ္သို႕ေရာက္ရွိသည့္ လမ္းေၾကာင္းႏွင့္ မသန္႕ရွင္းေသာ အ စားအစာႏွင့္ေရတုိ႕မွတဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႕ျခင္းေၾကာင့္ ယင္းအမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားျခင္းသည္ တတိယကမာၻ႕ႏိုင္ ငံမ်ားရွိ တကိုယ္ေရသန္႕ရွင္းမႈနိမ့္က်ေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ဗိုင္းရပ္စ္အား ကမာၻအႏွံ႕တြင္ ေတြ႕ရွိရၿပီး ယင္းသည္ မသန္႕ရွင္းေသာ အစားအစာမွတဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေသာ ေရာဂါ မ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားဆံုးထဲမွ တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။

HAV အလြန္အကၽြံျဖစ္ပြားမႈမ်ားကို ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္းထိစပ္ေနသည့္ ထိုင္းႏိုင္ ငံတြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ပံုမွန္ကာကြယ္ေဆးထုိးျခင္းျဖင့္ ကပ္ေရာဂါအသြင္ ေရာဂါျဖစ္ ပြားမႈအား ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအား HAV ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈ အလယ္အလတ္ရွိသည့္ ႏိုင္ငံအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားဆဲ ျဖစ္ပါသည္။ ေသခ်ာေသာ ကာကြယ္ေဆးထုိးျခင္းႏွင့္ တကိုယ္ေရသန္႕ရွင္းမႈ အားထိန္းသိမ္းျခင္းတုိ႕ကို ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။

 

လကၡဏာမ်ား

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအသည္ ေရာဂါပ်ဳိးခ်ိန္ ႏွစ္ပတ္္မွ ေျခာက္ပတ္္အထိရွိၿပီး ယင္း သည္ခႏၶာကိုယ္အတြင္းသို႕ ပါးစပ္သို႕မဟုတ္ အူမွတဆင့္ေရာက္ရွိသည္ႏွင့္ အသည္းတြင္ စြဲကပ္ ပါသည္။ ေရာဂါကူးစက္ျခင္းခံရေသာ လူတစ္ေယာက္သည္ ၁၄ ရက္မွ ၂၈ ရက္ေနာက္ပိုင္းတြင္ သာ လကၡဏာမ်ားအား စတင္၍ ျပေလ့ရွိပါသည္။ အျဖစ္္မ်ားေသာ လကၡဏာအခ်ဳိ႕တြင္ –

  • ပ်ဳိ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းႏွင့္ ေမာပန္းျခင္း
  • အသည္းေနရာ (ေအာက္ပိုင္းနံ႐ိုးမ်ားေအာက္)ႏွင့္ ၀မ္းဗိုက္ေနရာတုိ႕တြင္ နာက်င္ျခင္း
  • အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း
  • ဆီးအေရာင္ရင့္ျခင္းႏွင့္ ျဖဴေဖ်ာ့ေဖ်ာ့၀မ္းသြားျခင္း
  • အေရျပားႏွင့္ မ်က္လံုးမ်ား၀ါျခင္းကဲ့သို႕ အသား၀ါျခင္း
  • အဆစ္အျမစ္မ်ား ကိုက္ခဲျခင္းတုိ႕ျဖစ္ၾကပါသည္။

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအတြင္ ကူးစက္မႈ၏ ျပင္းထန္ျခင္းအေပၚမူတည္၍ အႏုစားမွ ျပင္းထန္ေသာအဆင့္အထိ လကၡဏာမ်ားရွိပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာသူမ်ားတြင္ မည္သည့္အခ်က္ျပ သို႕မဟုတ္ လကၡဏာကိုမွ် မေတြ႕ရွိရပါ။ လကၡဏာမ်ားသည္ ၂ လမွ ၉လအထိ ၾကာျမင့္ႏိုင္ပါ သည္။

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႕ ျပသင့္သလဲ

အကယ္၍ သင့္တြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ လကၡဏာမ်ားရွိပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမန္ဆံုးျပသင့္ ပါသည္။ ထုိ႕အျပင္ ေဆးကုသျခင္းအျပင္ အကယ္၍ သင္သည္ သန္႕ရွင္းမႈနည္းေသာ ႏိုင္ငံတစ္ခု သို႕ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီး နိမ့္က်ေသာ တကိုယ္ေရသန္႕ရွင္းမႈႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရပါက HAV ကာကြယ္ေဆး ထုိးရန္လည္း လုိအပ္ပါသည္။ သင့္အနီးတြင္ေနထုိင္ေသာ သူတစ္ဦးတြင္ အသည္း ေရာင္အသား၀ါ ေအရွိပါကလည္း သင့္အေနျဖင့္ ဆရာ၀န္ျပသင့္ပါသည္။

 

ကုသမႈ

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအအတြက္ အမွန္တကယ္္တြင္ ကုသမႈမရွိပါ။ ဆရာ၀န္မ်ားမွ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအေရာဂါျဖစ္သူမ်ားတြင္ ေတြ႕ရသည့္ လကၡဏာမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ ေရ ဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕ျခင္းႏွင့္ ဖ်ားျခင္းတုိ႕အား သက္သာေစရန္အတြက္သာ ေဆးမ်ားေပးၾက ပါသည္။ လူနာမ်ားအား နာမေကာင္းျဖစ္ၿပီး ေမာပန္း၍ အားနည္းသည္ဟု ခံစားရပါက အနားယူ ရန္အႀကံေပးတတ္ပါသည္။ ပ်ဳိ႕ျခင္း အမ်ားအားျဖင့္ လူနာမ်ားအား အစာစားရန္ခက္ခဲသည္အထိ ျပင္းထန္တတ္ေသာေၾကာင့္ ယင္းတုိ႕အား ကယ္လုိရီမ်ားေသာ အစာမ်ားအား ေရွာင္က်ဥ္ရန္ႏွင့္ တစ္ေန႕တာတြင္ အစာနည္းနည္းစီသာစားရန္ အႀကံေပးတတ္ပါသည္။ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအအတြက္ သီးသန္႕ထားေသာ လူမ်ားတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ ကာကြယ္ရန္အတြက္ immune serum globulin အားထုိးေပးေလ့ရွိပါသည္။ HAV ကာကြယ္ေဆးအား HAV ျဖစ္ပြားျခင္းမွ ကာ ကြယ္ရန္အတြက္ အသက္ ၁ႏွစ္ေအာက္ကေလးမ်ားတြင္လည္း ထုိးေပးပါသည္။

 

ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈ

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအေရာဂါျဖစ္ပြားေသာ လူနာမ်ားသည္ အမ်ားအားျဖင့္ သံုးလမွ ေျခာက္လအတြင္း လံုး၀ေပ်ာက္ကင္းေလ့ရွိပါသည္။ သို႕ရာတြင္ အခ်ဳိ႕ရွားပါးေသာ အေျခအေန မ်ားတြင္ လူနာမ်ားသည္ နာတည္ရွည္အသည္းလုပ္ေဆာင္မႈပ်က္စီးျခင္းသို႕မဟုတ္ အသည္းပ်က္ စီးျခင္းတုိ႕အား ခံစားရတတ္ပါသည္။ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈမွာ အလြန္ ရွားပါးပါသည္။

 

ကာကြယ္ျခင္း

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအကာကြယ္ေဆးအား အသက္ ၁ႏွစ္အထက္ ကေလးမ်ားတြင္ ထုိးေပးျခင္းျဖင့္ HAV ျဖစ္ပြားမႈကို ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။

သို႕ရာတြင္ HAV အလြန္အကၽြံျဖစ္ပြားေသာ အရပ္မ်ားသုိ႕ သြားေရာက္သူမ်ားအတြက္ တ ကိုယ္ေရသန္႕ရွင္းမႈနည္းလမ္းမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ လက္မ်ားအား ဆပ္ျပာျဖင့္ေဆးျခင္း၊ ဘံုဘိုင္ေရ အားေသာက္သံုးျခင္းအား ေရွာင္က်ဥ္၍ စစ္ထားေသာ ေရကိုသာ အသံုးျပဳျခင္း၊ အခြံပါေသာငါး သို႕မဟုတ္ အသားစိမ္း၊ မက်က္တက်က္အသားတုိ႕ကို ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း၊ သစ္သီးမ်ားႏွင့္ဟင္းသီး ဟင္းရြက္မ်ားအား ေရေဆးျခင္းႏွင့္ မစားသံုးမီ အခြံခြာျခင္းတုိ႕အား ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။

အသံုး၀င္ေသာ သက္ဆိုင္ရာ link မ်ား (1) (2) (3) (4)