အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD)

burma reflux

ၿခံဳငံုေလ့လာျခင္း

အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) သည္ အစာေျချခင္းဆိုင္ရာ နာတာရွည္ ေရာဂါတစ္ခု ျဖစ္ၿပီး ယင္းေရာဂါတြင္ အစာအိမ္မွအက္ဆစ္ႏွင့္ အစာမ်ားသည္ ျပန္တက္ျခင္း သို႕မဟုတ္ အစာေရမ်ိဳႏွင့္ လည္ေခ်ာင္းအထိ ေျပာင္းျပန္စီးျခင္းတုိ႕ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ အဆိုပါ အစာအိမ္ရွိအရာမ်ားႏွင့္ သည္းေျခရည္တုိ႕ျပန္တက္ျခင္းသည္ အစာေရမ်ဳိ၏ အေပၚယံလႊာကို ထိ ခိုက္ေစၿပီး ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ရင္ပူျခင္းသို႕မဟုတ္ ဗိုက္အထက္ပိုင္းေနရာႏွင့္ အစာအိမ္တြင္ ပူသည့္ ခံစားမႈကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) သည္ နာတာရွည္ျဖစ္ၿပီး ရင္ပူျခင္းကဲ့သို႕ ေသာ လကၡဏာမ်ားႏွင့္ အက္ဆစ္ျပန္တက္ျခင္းသည္ အနည္းဆံုး တစ္ပတ္လွ်င္ ႏွစ္ႀကိမ္ခန္႕ ျဖစ္ တတ္ကာ ေန႕စဥ္ဘ၀၏ ပံုမွန္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစပါသည္။ GERD ကို ႐ိုး ရွင္းေသာေဆး၀ါးမ်ား၊ လူေနမႈဘ၀ပံုစံႏွင့္ စားေသာက္မႈပံုစံမ်ားျဖင့္ ကုသႏိုုင္ေသာ္္လည္း ျပင္းထန္ ေသာ အေျခအေနမ်ားတြင္ ခြဲစိတ္ကုသမႈခံယူရန္ လိုအပ္ႏိုင္ပါသည္။

GERD သည္ အဓိကအားျဖင့္ လူေနမႈဘ၀ပံုစံႏွင့္ မွားယြင္းေသာ အာဟာရသံုးစြဲမႈတုိ႕ ေၾကာင့္ ျဖစ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊ မၾကာခဏအရက္ေသာက္ျခင္း၊ အ၀လြန္ျခင္း၊ စားေသာက္မႈပံုစံမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ အေၾကာ္စာမ်ား၊ ေခ်ာကလက္၊ ခရမ္းခ်ဥ္သီးမ်ား၊ ၾကက္သြန္ျဖဴ၊ ကဖင္း၊ အေမႊးအႀကိဳင္မ်ားေသာအစာမ်ား၊ အခ်ဳိ႕ေသာေဆးမ်ားအား အလြန္အကၽြံစားသံုးျခင္း၊ ကိုယ္၀န္ရွိျခင္း၊ အစာအိမ္အက္ဆစ္ပမာဏကို ျမင့္ေစေသာ gastrin ထုတ္လုပ္မႈမ်ားျခင္းစသည္ တုိ႕သည္ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) ကိုျဖစ္ေစပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အေျခ အေနမ်ားတြင္ အိပ္ေနစဥ္ပိတ္ဆုိ႕၍ အသက္႐ွဴၾကပ္ျခင္း၊ သည္းေျခေက်ာက္မ်ားႏွင့္ H. Pylori ကူး စက္မႈတုိ႕သည္လည္း အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) ကိုျဖစ္ေစပါသည္။

GERD သည္ အစာအိမ္ရွိ အစာေရမ်ဳိေအာက္ပိုင္း ကြင္းႂကြက္သား ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲဲ ေလ်ာ့ျခင္းေၾကာင့္ အစာအိမ္အတြင္းရွိအရာမ်ားကို အေပၚျပန္တက္ေစသည့္အခါတြင္လည္း ျဖစ္ ေစပါသည္။

အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ လူဦးေရစုစုေပါင္း၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႕အထိ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရ မ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) ကို ခံစားေနရၿပီး ၀.၄ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ GERD အသစ္ျဖစ္ပြားသူမ်ား ျဖစ္ၾက ပါသည္။ GERD သည္ အသက္ ၆၀ မွ ၇၀ ၾကား လူႀကီးမ်ားတြင္လည္း ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။

 

လကၡဏာမ်ား

GERD တြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးလကၡဏာတစ္ခုမွာ မၾကာခဏ ျပန္ျဖစ္တတ္ၿပီး စြဲၿမဲေနတတ္ ေသာ ရင္ပူျခင္း သို႕မဟုတ္ အစာအိမ္ႏွင့္၀မ္းဗိုက္တြင္ ပူသည့္ခံစားမႈရရွိျခင္း သို႕မဟုတ္ ၀မ္းဗိုက္ အထက္ပိုင္းေနရာတြင္ နာက်င္ျခင္းတုိ႕ျဖစ္ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ အျခား အေတြ႕ရမ်ားေသာ လကၡ ဏာမ်ားမွာ –

  • အစာအိမ္ရွိအရာမ်ား၊ သည္းေျခရည္ႏွင့္ အက္ဆစ္တုိ႕ လည္ေခ်ာင္းဖက္သို႕ ေျပာင္းျပန္စီး ျခင္း
  • နာက်င္ျခင္း၊ ၾကပ္ျခင္း သို႕မဟုတ္ လည္ေခ်ာင္းတြင္ အစာနင္သကဲ့သို႕ အစဥ္အၿမဲခံစားရ ျခင္း
  • မ်ဳိခ်ရာတြင္ နာက်င္ျခင္း
  • ေခ်ာင္းေျခာက္စြဲၿမဲစြာဆိုးျခင္း
  • အသံအက္ျခင္း
  • အသက္႐ွဴ၍ မေကာင္းျခင္း
  • တရႊီရႊီျမည္ျခင္း တုိ႕ျဖစ္ပါသည္။

ကေလးမ်ားႏွင့္ ကေလးသူငယ္မ်ားတြင္ပင္ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) ကို ေတြ႕ႏိုင္ေသာ္လည္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ကြဲျပားႏိုင္ပါသည္။ ကေလးမ်ားႏွင့္က ေလးသူငယ္မ်ားတြင္ လကၡဏာမ်ားမွာ အန္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ တရႊီရႊီျမည္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕ျခင္း၊ အစာ မစားျခင္း၊ ငိုျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္လံုေလာက္စြာ မတက္ျခင္းႏွင့္ ေလတက္ျခင္းတုိ႕ျဖစ္ပါသည္။ ခန္႕မွန္းေျခအရ ကမာၻတ၀ွမ္းရွိ ကေလးမ်ား၏ ၃၅% တြင္ ေမြးၿပီး ပထမလအနည္းငယ္အတြင္း ျပန္တက္ျခင္း ကိစၥမ်ားအား ႀကံဳေတြ႕ျခင္း ရွိႏိုင္ပါသည္။

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာဆရာ၀န္နဲ႕ျပသင့္သလဲ

အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) အား အမ်ားအားျဖင့္ စံျဖစ္ေသာ လကၡ ဏာမ်ားရွိခ်ိန္တြင္ သတ္မွတ္ပါသည္။ ယင္းတုိ႕အနက္တခုခု သို႕မဟုတ္ ပူးတြဲ၍ျဖစ္ျခင္းကို ေတြ႕ရွိ ရပါက ဆရာ၀န္တစ္ဦးႏွင့္ ခ်က္ခ်င္းျပသင့္ပါသည္။ ရင္ပူျခင္းျဖစ္ပြားမႈမ်ားတြင္ အက္ဆစ္ျပန္တက္ ျခင္းေၾကာင့္ သိသာထင္ရွားေသာ ထိခိုက္မႈရွိမရွိကို စစ္ေဆးရန္အတြက္ အစာေရမ်ဳိအစာအိမ္အူ သိမ္ဦးဆိုင္ရာ မွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္း (EGD) ကို ပံုမွန္ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။

 

ကုသမႈ

အစာအိမ္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) သည္ အေစာပိုင္းအဆင့္မ်ားတြင္ အေျခခံ ကုသမႈမ်ား၊ လူေနမႈစနစ္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား၊ ကုသမႈအတြက္ ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ ခြဲစိတ္ျခင္းတုိ႕ျဖင့္ အမ်ားဆံုး ကုသေလ့ရွိပါသည္။ GERD ၏ ကုသမႈမွာ အဓိကအားျဖင့္ ျပန္တက္ျခင္း ျဖစ္ပြားမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ရန္၊ ျပန္တက္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ မည္သည့္လကၡဏာကိုမဆို သက္သာေစရန္ႏွင့္ အစာေရမ်ဳိတြင္ မည္သည့္ထိခိုက္ျခင္းကိုမဆို ကာကြယ္ရန္တုိ႕ျဖစ္ပါသည္။

ေအာက္ပါတုိ႕သည္ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) ကုသမႈအတြက္ ညႊန္း လုိသည့္လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။

  • လူေနမႈပံုစံမ်ား ေျပာင္းလဲျခင္း – မသက္မသာျဖစ္ေစေသာ အစာမ်ားႏွင့္ အက္ဆစ္ဓာတ္ ကိုမ်ားေစေသာ အစာမ်ားအား ေရွာင္က်ဥ္သင့္ပါသည္။ အဆိုပါအစာမ်ားမွာ အေမႊးအ ႀကိဳင္မ်ားေသာ အစာမ်ား၊ ေကာ္ဖီ၊ အရက္၊ အဆီမ်ားေသာ သို႕မဟုတ္ အက္ဆစ္ဓာတ္မ်ား ေသာအစာမ်ားႏွင့္ ေခ်ာကလက္တုိ႕ျဖစ္ပါသည္။
  • ေဆး၀ါးမ်ား – ဆရာ၀န္မ်ားမွ အမ်ားအားျဖင့္ အႏုစား GERD ေရာဂါမ်ားအတြက္ အယ္လ္ဂီ နစ္အက္ဆစ္ရွိသည္ျဖစ္ေစ မရွိသည္ျဖစ္ေစ antacids ေဆးမ်ားအား ေပးတတ္ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ နာတာရွည္ေရာဂါမ်ားကို အက္ဆစ္ထုတ္လုပ္ျခင္းကို တားျမစ္ၿပီး အစာေရမ်ဳိ အားမည္သည့္ ထိခိုက္မႈကိုမဆို ကုသေပးႏိုင္သည့္ ပ႐ိုတြန္ပန္႕တားျမစ္ေဆးမ်ားျဖင့္ ကု သေလ့ရွိပါသည္။ H2 လက္ခံမ်ားအား ပိတ္သည့္ေဆးမ်ားကို အက္ဆစ္ထုတ္လုပ္မႈအား ေလွ်ာ့ခ်ရန္အတြက္ အသံုးျပဳပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာေဆးမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ အစာေရမ်ဳိကြင္း ႂကြက္သားအား အားေကာင္းေစသည့္ေဆးမ်ားကိုလည္း အသံုးျပဳပါသည္။
  • ခြဲစိတ္ျခင္း – အကယ္၍ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) အား ေဆး၀ါး မ်ားျဖင့္ကုသ၍ မရပါက ခြဲစိတ္မႈကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ Nissen Fundoplication တြင္ ကြင္းႂကြက္သားအား အားေကာင္းေစရန္အတြက္ အစာေရမ်ဳိ၀န္းက်င္ အစာအိမ္အထက္ ပိုင္းအား ပတ္ျခင္း ပါ၀င္ပါသည္။ အျခားလူသိမ်ားေသာ ခြဲစိတ္မႈတစ္ခုတြင္ Linx ဟုေခၚ သည့္ ေသးငယ္သည့္သံလိုက္ဆိုင္ရာ တိုက္ေတနီယမ္ကြင္းတစ္ခုအား အစာအိမ္ႏွင့္ အစာ ေရမ်ဳိအဆက္၀န္းက်င္တြင္ ပတ္ျခင္း ပါ၀င္ပါသည္။ ယင္းကို အနည္းဆံုး၀င္ေရာက္ခြဲစိတ္ မႈနည္းျဖင့္ ထည့္သြင္းပါသည္။

 

ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈ

အႏုစားေရာဂါမ်ားတြင္ ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ ကုသပါက ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈသည္ ေကာင္းမြန္ပါ သည္။ ခြဲစိတ္မႈတြင္လည္း ထုိ႕အတူပင္ျဖစ္ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္း ေရာဂါ (GERD) ရွိသူမ်ားတြင္ ယင္းတုိ႕၏ လူေနမႈဘ၀ပံုစံႏွင့္ပတ္သက္၍ သတိထားစရာမ်ားကို သတိျပဳရန္ အေရးႀကီးပါသည္။

 

ကာကြယ္ျခင္း

ျပန္တက္ျခင္းအား ကာကြယ္ျခင္းမွာ အစာအိမ္ႏွင့္အစာေရမ်ဳိျပန္ျခင္းေရာဂါ (GERD) ရွိသူ မ်ားအတြက္ အေရးအႀကီးဆံုး ျဖစ္ပါသည္။ လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ ျပန္တက္ျခင္း ကိုျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ အစာမ်ားအား ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ႏွင့္အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္သံုး ျခင္းအား ေရွာင္က်ဥ္ျခင္း၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ညီညြတ္ေသာအစာမ်ားစားျခင္း အခ်ိန္မွန္မွန္အစာစား ျခင္းျဖင့္ GERD ကို ေရွာင္က်ဥ္ႏိုင္ပါသည္။ ဆရာ၀န္တစ္ဦးႏွင့္ေဆြးေႏြးရန္ လိုအပ္ၿပီး မည္သည့္ ေဆးမ်ားသည္ အက္ဆစ္ႏွင့္ ျပန္တက္ျခင္း ျဖစ္ပြားမႈကို ျမင့္ေစသည္ကို နားလည္ထားရန္လည္း လုိအပ္ပါသည္။

 

အသံုး၀င္ေသာ သက္ဆိုင္ရာ link မ်ား (1) (2)