ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါ

ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါသည္ ေလႁပြန္မ်ားေရာင္ရမ္းက်ဥ္းေျမာင္းၿပီး အခၽြဲမ်ားကို ပို၍ထြက္ေစေသာ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ယင္းသည္ အသက္႐ွဴရခက္ျခင္းကို ျဖစ္ေစၿပီး အျခားလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ တရႊီရႊီျမည္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းႏွင့္ အသက္႐ွဴမ၀ျခင္းတုိ႕ကိုလည္း ျဖစ္ေစႏိုင္ပါ သည္။ အခ်ဳိ႕အေျခအေနမ်ားတြင္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါသည္ အေႏွာင့္အယွက္အေသးအဖြဲသာ ျဖစ္ေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕အေျခအေနမ်ားတြင္ ယင္းသည္ ပံုမွန္ဘ၀ကို ေႏွာင့္ယွက္ႏိုင္ေသာ အဓိက ျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ၿပီး အသက္အႏ ၱရာယ္ရွိေစႏိုင္ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ားကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါ သည္။

ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါအား ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသ၍ မရေသာ္လည္း ယင္း၏လကၡဏာ မ်ားအား ထိန္းသိမ္းႏိုင္ပါသည္။ ကမာၻ႕က်န္းမာေရးအဖြဲဲ႕ (WHO) ၏ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့ ေသာအခ်က္အလက္မ်ားအရ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါျဖင့္ ေသဆံုးမႈ ၁၃,၂၉၇ မႈ ရွိခဲ့ ၿပီး စုစုေပါင္းေသဆံုးမႈမ်ား၏ ၃.၃၄% ျဖစ္ပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အသက္ကန္႕သတ္ေသဆံုးမႈ ႏႈန္းသည္ လူဦးေရ ၁၀၀,၀၀၀ တြင္ ၃၄.၃၀ ျဖစ္ၿပီး ယင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအား ကမာၻ႕အဆင့္၂ ျဖစ္ေစပါသည္။

 

လကၡဏာမ်ား

ပန္းနာရင္ၾကပ္လကၡဏာမ်ားသည္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ကြဲျပားေလ့ရွိသည္။ အခ်ဳိ႕တြင္ ပန္းနာ ရင္ၾကပ္ေရာဂါထမႈ နည္းပါးၿပီး ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းကဲ့သို႕ေသာ အခ်ဳိ႕အေျခအေနမ်ားတြင္သာ လကၡဏာမ်ား ေပၚတတ္ေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕တြင္မူ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား အခ်ိန္ျပည့္ရွိေနတတ္ သည္။

 

အျဖစ္မ်ားေသာ အခ်က္ျပမ်ားႏွင့္ လကၡဏာမ်ားမွာ –

  • ရင္ဘတ္အတြင္းၾကပ္ျခင္းသို႕မဟုတ္ နာက်င္ျခင္း
  • အသက္႐ွဴမ၀ျခင္း
  • အသက္႐ွဴမ၀ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းသို႕မဟုတ္ တရႊီရႊီျမည္ျခင္းေၾကာင့္ အိပ္မရျခင္း
  • အသက္႐ွဴထုတ္ရာတြင္ တရႊီရႊီျမည္သံသို႕မဟုတ္ ေလခၽြန္သံကဲ့သို႕ထြက္ျခင္း
  • အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဗိုင္းရပ္စ္မ်ားျဖစ္ၾကေသာ တုပ္ေကြးသို႕မဟုတ္ အေအးမိျခင္း ေၾကာင့္ တရႊီရႊီျမည္ျခင္းသို႕မဟုတ္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းတုိ႕ ပိုဆိုးလာျခင္း တုိ႕ျဖစ္ၾကသည္။

ေအာက္ပါအခ်က္ျပမ်ားသည္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါအား ပို၍ဆိုးလာေၾကာင္း ျပျခင္းျဖစ္ႏိုင္ သည္။

 

အခ်ဳိ႕လူနာမ်ားတြင္ အခ်က္ျပမ်ားႏွင့္လကၡဏာမ်ားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာအေျခအေနမ်ားတြင္ ေပၚတတ္ၿပီး ယင္းတုိ႕မွာ –

  • အလုပ္ႏွင့္ဆိုင္ေသာ ပန္းနာရင္ၾကပ္ – ယင္းသည္ အလုပ္လုပ္သည့္ေနရာမွ ညစ္ညမ္းမႈ မ်ားႏွင့္ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္အရာမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ ဓာတုဓာတ္ေငြ႕မ်ား၊ အေမႊးနံ႕မ်ားသုိ႕မ ဟုတ္ ဖုန္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ျခင္း
  • ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ပန္းနာရင္ၾကပ္ – ယင္းသည္ ေျခာက္ေသြ႕ေသာ သို႕မဟုတ္ ေအးေသာေလေၾကာင့္ ပို၍ဆိုးေစျခင္း
  • ဓာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ပန္းနာရင္ၾကပ္ – ယင္းသည္ အခ်ဳိ႕ေသာ ဓာတ္မတည့္မႈ မ်ားသို႕မဟုတ္ ေရာဂါျဖစ္ေစသည့္အရာမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ ပိုးဟပ္မ်ား၊ အိမ္ေမြးတိရစာၦန္အ ေမႊးမ်ားသို႕မဟုတ္ ပန္း၀တ္မႈန္မ်ား စသည္တုိ႕ေၾကာင့့္ ျဖစ္ျခင္းတုိ႕ျဖစ္ၾကသည္။

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႕ေတြ႕သင့္သလဲ

ျပင္းထန္ေသာပန္းနာရင္ၾကပ္ထမႈသည္ အသက္အႏ ၱရာယ္ရွိေသာေၾကာင့္ ခ်က္ခ်င္းေဆး ကုသမႈခံယူရန္ လုိအပ္ပါသည္။ ထုိ႕ေၾကာင့္ အဆိုပါအေျခအေနမ်ဳိးတြင္ မည္သို႕ျပဳလုပ္ရမည္ကို သိထားရန္လိုအပ္ပါသည္။ အေရးေပၚပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါ၏ အခ်က္ျပမ်ားႏွင့္ လကၡဏာမ်ားမွာ –

  • တရႊီရႊီျမည္ျခင္းသို႕မဟုတ္ အသက္႐ွဴမ၀ျခင္း လ်င္ျမန္စြာဆိုးလာျခင္း
  • အျမန္သက္သာေစသည့္႐ွဴေဆးမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ albuterol စသည္တုိ႕ျဖင့္ မသက္သာ ျခင္း
  • အနည္းငယ္လႈပ္ရွား႐ံုမွ်ျဖင့္ အသက္႐ွဴမ၀ျဖစ္ျခင္း စသည္တုိ႕ျဖစ္ၾကသည္။

 

ဤအေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္မပါ၀င္ေသာ္လည္း ဆရာ၀န္ႏွင့္ ဆက္သြယ္သင့္သည္ မ်ားမွာ –

  • သင့္တြင္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါရွိေနသည္ဟု ထင္ရလွ်င္
  • သင့္လကၡဏာမ်ား ပို၍ဆိုးလာလွ်င္
  • ေရာဂါရွိေၾကာင္းသိရၿပီးေနာက္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါအား ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ရန္
  • ပန္းနာရင္ၾကပ္ကုသမႈမ်ားအား ျပန္လည္စစ္ေဆးရန္ တုိ႕ျဖစ္ၾကသည္။

 

ကုသမႈမ်ား

ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါထမႈအား ရပ္တန္႕ရန္ ေသာ့ခ်က္မွာ ကာလရွည္ထိန္းခ်ဳပ္္ျခင္းႏွင့္ ကာ ကြယ္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ပန္းနာရင္ၾကပ္ကုသမႈတြင္ ေရာဂါထေစသည့္အေၾကာင္းရင္းမ်ားကို သိရွိ ရန္ေလ့လာျခင္း၊ ယင္းတုိ႕အား ေရွာင္က်ဥ္ရန္ ႀကိဳးစားျခင္းႏွင့္ သင့္ေန႕စဥ္ေဆး၀ါးမ်ားသည္ သင့္ လကၡဏာမ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ေၾကာင္း ေသခ်ာေစရန္အတြက္ သင့္အသက္႐ွဴမႈကို ေစာင့္ ၾကည့္ျခင္းတုိ႕ ပါ၀င္ပါသည္။ ႐ုတ္တရက္ျဖစ္ျခင္းမ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္မ်ားက အျမန္သက္သာေစ သည့္႐ွဴေဆးမ်ားအား ညႊန္ၾကားေလ့ရွိပါသည္။

 

ေဆး၀ါးမ်ား

လူနာတစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ မွန္ကန္ေသာေဆး၀ါးမ်ားေရြးခ်ယ္ရာတြင္ စဥ္းစားရမည့္အရာ မ်ားစြာရွိသည္။ ယင္းတုိ႕မွာ အသက္၊ ပန္းနာရင္ၾကပ္ထေစေသာ အေၾကာင္းမ်ား၊ လကၡဏာမ်ား ႏွင့္ ပန္းနာရင္ၾကပ္အား ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္အတြက္ သူ/သူမအတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္မည့္အရာမ်ား စသည္တုိ႕ျဖစ္ၾကသည္။ ကာလရွည္ေဆး၀ါးမ်ားအား လကၡဏာမ်ားျဖစ္ေစသည့္ ေလႁပြန္ေရာင္ ရမ္းမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္အတြက္ အသံုးျပဳၾကသည္။ ေလႁပြန္က်ယ္ေစသည့္ေဆးမ်ား သို႕မဟုတ္ အ ျမန္သက္သာေစသည့္ ႐ွဴေဆးမ်ားသည္ ေရာင္ရမ္းေနေသာသို႕မဟုတ္ ေဖာင္းေနေသာေၾကာင့္ အ သက္႐ွဴရခက္ေစေသာ ေလႁပြန္မ်ားကို လ်င္ျမန္စြာပြင့္ေစမည္ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာလူနာမ်ား တြင္ ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ ဓာတ္မတည့္မႈမ်ားလည္း ရွိၾကသည္။

 

ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈ

ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါသည္ အမ်ားအားျဖင့္ နာတာရွည္ေရာဂါမ်ဳိးျဖစ္ေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕အ ေျခအေနမ်ားတြင္ ေရာဂါထျခင္းအခ်ိန္တစ္ခုႏွင့္တစ္ခုၾကား ၾကာတတ္သည္။ ကာလရွည္ေပ်ာက္ ကင္းႏိုင္မႈသည္ ယင္း၏ ျပင္းထန္မႈအေပၚတြင္ မူတည္သည္။

အႏုစားမွအသင့္အတင့္အေျခအေနမ်ားတြင္ ယင္းသည္ အခ်ိန္ႏွင့္အမွ် တုိးတက္လာႏိုင္ သည္။ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားတြင္ လကၡဏာမ်ား ရွင္းလင္းသြားသည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ အခ်ဳိ႕ ေသာျပင္းထန္သည့္အေျခအေနမ်ားတြင္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားသည္ အဆုတ္ပိတ္ဆို႕မႈအတိုင္း အတာႏွင့္ ဂ႐ုစိုက္ကုသမႈမ်ားအေပၚမူတည္၍ ပိုေကာင္းလာႏိုင္သည္။ သို႕ရာတြင္ ျပင္းထန္ေသာ အေျခအေနမ်ား၏ ၁၀%ခန္႕တြင္ ေလႁပြန္မ်ား၏နံရံမ်ားဖြဲ႕စည္းမႈတြင္ အေျပာင္းအလဲမ်ားျဖစ္လာ ၿပီး ယင္းတုိ႕မွာ ျပန္၍မေကာင္းႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ကုသမႈမ်ားခံယူေနေသာ္လည္း အဆုတ္လုပ္ငန္း မ်ားပို၍ ဆုိးလာေသာ ျပႆနာမ်ားလည္း ရွိသည္။

 

ကာကြယ္ျခင္း

ကံမေကာင္းစြာပင္ ပန္းနာရင္ၾကပ္ေရာဂါအားကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမရွိေပ။ သို႕ေသာ္ သင္ႏွင့္သင့္ဆရာ၀န္သည္ သင့္ပန္းနာရင္ၾကပ္အေျခအေနႏွင့္ ကုိက္ညီမည့္ကုသမႈအစီအစဥ္တစ္ ခုကို အတူတကြျပဳလုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ၿပီး ပန္းနာရင္ၾကပ္ထမႈမ်ားကိုလည္း ကာကြယ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါ သည္။

  • သင့္ပန္းနာရင္ၾကပ္ကုသမႈအစီအစဥ္အား ေသခ်ာလုိက္နာပါ
  • တုပ္ေကြးႏွင့္ အဆုတ္အေအးမိေရာဂါကာကြယ္ေဆးမ်ား ထိုးထားပါ
  • ပန္းနာရပ္ၾကပ္ေရာဂါထေစေသာအရာမ်ားအား သိေအာင္လုပ္ထားၿပီး ေရွာင္ပါ
  • သင့္အသက္႐ွဴမႈအား ေစာင့္ၾကည့္ပါ
  • သင့္ေဆး၀ါးမ်ားအား ညႊန္ၾကားထားသည့္အတိုင္း အသံုးျပဳပါ
  • ေရာဂါထမႈမ်ားအား ေစာစီးစြာသိေအာင္လုပ္ၿပီး ကုသပါ

 

အသံုး၀င္ေသာ link မ်ား (1) (2) (3) (4) (5)