ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ

myanmar gonorrhoeaဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါသည္ ဘက္တီးရီးယားပိုးျဖစ္ေသာ Neisseria Gonorrhoeae ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားျခင္းျဖစ္ၿပီး  ယင္းသည္ အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီးႏွစ္မ်ဳိးစလံုးတြင္ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ လိင္ မွတဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါျဖစ္ပါသည္။ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါသည္ အမ်ားအားျဖင့္ အကာ အကြယ္မပါဘဲ အေပ်ာ္အပါးလုိက္စားသည့္ ငယ္ရြယ္ေသာ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားႏွင့္ လူႀကီးမ်ား၊ လူေနမႈအဆင့္နိမ့္သူမ်ားႏွင့္ ေဆးသံုးသူမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိပါသည္။ ကေလးငယ္ မ်ားအေနျဖင့္ ေမြးေဖြးခ်ိန္တြင္ မိခင္္ထံမွလည္း ကူးစက္ခံရႏိုင္ပါသည္။ ကေလးငယ္မ်ားတြင္ ဆီးပူ ေညာင္းက် ေရာဂါသည္ မ်က္စိအား သက္ေရာက္ပါသည္။

အမ်ားစုတြင္ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါသည္ မည္သည့္လကၡဏာမွ် မျပေသာေၾကာင့္ ကူး စက္ခံရသူမ်ားအေနျဖင့္ ေရာဂါကူူးစက္ေနသည္ကို သတိျပဳမိျခင္းမရွိဘဲ လြယ္ကူစြာ ျပန္႕ပြားႏိုင္ပါ သည္။ အမ်ဳိးသားမ်ား၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား၏ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ ေရာဂါရွိသူ လိင္ ဆက္ဆံဖက္မွတဆင့္ ေရာဂါကူးစက္ႏိုင္ေခ် ရွိပါသည္။

ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္မ်ားအရ ကမာၻတ၀ွမ္းတြင္ ႏွစ္စဥ္ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါျဖစ္ ပြားသူ ၇၈ မွ ၈၈ သန္းအထိ ရွိပါသည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ရရွိသည့္ အခ်က္အလက္အရ ဆီးပူ ေညာင္းက်ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈ ၉၀၀ ခန္႕အထိ ရွိခဲ့ပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါကဲ့သို႕သာ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္တတ္သည့္ေရာဂါမ်ား (STI) အား က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ရပ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားၿပီး ယင္းသည္ အျဖစ္မ်ားေသာေရာဂါမ်ားစာရင္းတြင္ အဆင့္ ၁၄ ေနရာတြင္ရွိပါသည္။

 

လကၡဏာမ်ား

အမ်ားအားျဖင့္ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါကူးစက္မႈမ်ားသည္ မည္သည့္လကၡဏာမွ် ျပေလ့ မရွိေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕အျဖစ္မ်ားေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ အစာေဟာင္းအိမ္၊ လည္ေခ်ာင္း၊ မ်က္စိမ်ားႏွင့္အဆစ္မ်ားစသည့္ ခႏၶာကိုယ္ေနရာအႏွံ႕တြင္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။ သို႕ရာတြင္ အျဖစ္ အမ်ားဆံုး လကၡဏာမ်ားမွာ မ်ဳိးပြားအဂၤါလမ္းေၾကာင္းတြင္ ေတြ႕ရွိရပါသည္။

 

အမ်ဳိးသားမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားေသာ လကၡဏာမ်ားမွာ –

  • ဆီးသြားရာတြင္ နာက်င္ျခင္းသို႕မဟုတ္ ပူျခင္း
  • လိင္တံမွ စိမ္းဖန္႕ဖန္႕ ျပည္ကဲ့သို႕အရည္က်ျခင္း
  • ေ၀ွးေစ့မ်ား ေရာင္ရမ္းျခင္း သို႕မဟုတ္ နာျခင္း
  • အစာေဟာင္းအိမ္တြင္ ေရာဂါ၀င္ျခင္းေၾကာင့္ အစာေဟာင္းအိမ္ ယားယံျခင္း၊ ေသြးက်ျခင္း၊ ၀မ္းသြားရာတြင္ နာက်င္ျခင္းႏွင့္ နာျခင္း
  • လည္ေခ်ာင္းတြင္ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းေၾကာင့္ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း တုိ႕ျဖစ္ၾကပါသည္။

 

အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားေသာ လကၡဏာမ်ားမွာ –

  • မိန္းမကိုယ္မွ အရည္အဆင္းမ်ားျခင္း
  • ဆီးသြားရာတြင္ နာက်င္ျခင္း သို႕မဟုတ္ ပူျခင္း
  • ရာသီလာခ်ိန္မ်ားအၾကားတြင္ မိန္းမကိုယ္မွ ေသြးဆင္းျခင္း
  • ၀မ္းဗိုက္ႏွင့္ တင္ပါးဆံုနာျခင္းတုိ႕ ျဖစ္ၾကပါသည္။

 

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲဲ႕ ေတြ႕သင့္သလဲ

အကယ္၍ သင့္တြင္အထက္ေဖာ္ျပပါ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ျပသရန္ အ ေရးႀကီးပါသည္။ အကယ္၍ သင့္လိင္ဆက္ဆံဖက္တြင္ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါရွိေနေၾကာင္း ေတြ႕ ရွိရပါက ကူးစက္မႈကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ သင့္တြင္လည္း ေရာဂါရွိမရွိ စစ္ေဆးရန္ လုိအပ္ပါ သည္။ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါအား မကုသဘဲထားပါက ျပင္းထန္ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား ကိုျဖစ္ေစႏိုင္ၿပီး ေဆး႐ံုတက္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။

 

ကုသမႈ

ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါအား ပဋိဇီ၀ေဆး၀ါးမ်ားျဖင့္ ကုသရန္ လိုအပ္ပါသည္။ အေစာပိုင္း တြင္ ပဋိဇီ၀ေဆး၀ါးအုပ္စုျဖစ္သည့္ fluoroquinolones မ်ားအား ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါကို ကုသ ရန္အတြက္ အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ေဆး၀ါးကို ခံႏိုင္ရည္ရွိေသာ ဘက္တီးရီးယားအ သစ္မ်ား ေပၚထြက္လာမႈေၾကာင့္ cephalosporins ဟု အမည္ရေသာ ေဆး၀ါးတစ္မ်ဳိးထဲကိုသာ သံုးစြဲရန္ ျဖစ္လာပါသည္။ အဆိုပါ ပဋိဇီ၀ေဆး၀ါးမ်ားအား ထုိးေဆးအျဖစ္ တႀကိမ္သာေပးပါသည္။

Neisseria gonorrhoeae ၏ ေဆး၀ါးကိုခံႏိုင္ရည္ရွိေသာ မ်ဳိးအသစ္မ်ားထြက္ေပၚလာမႈ ကိုတံု႕ျပန္ေသာအားျဖင့္ ေနာက္ဆြဲတြဲေရာဂါမ်ားမရွိေသာ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါကို ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ ေဆးျဖစ္သည့္ ceftriaxone (Rocephin) အား doxycycline (Monodox, Oracea, Vibramycin) သို႕မဟုတ္ azithromycin (Zithromax, Zmax) တုိ႕ျဖင့္ တြဲဖက္၍သာ အသံုးျပဳရန္ လမ္းညႊန္ထား ပါသည္။ ေနာက္တြင္ပါသည့္ ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ေဆးႏွစ္မ်ဳိးအား ပါးစပ္မွေသာက္သံုးရမည္ျဖစ္ပါသည္။ လိင္ဆက္ဆံဖက္တြင္ပါ ကူးစက္ခံရေသာသူမ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္မ်ားမွ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ၏ ထင္ရွားေသာ အခ်က္ျပသို႕မဟုတ္ လကၡဏာမ်ားအား မေတြ႕ရသည့္တိုင္ ကာကြယ္ရန္အတြက္ တူညီေသာ ေဆး၀ါးမ်ားအား ေပးေလ့ရွိပါသည္။

ေရာဂါကူးစက္ခံထားရေသာ မိခင္မွေမြးဖြားေသာ ကေလးမ်ားတြင္ ေမြးဖြားသည္ႏွင့္တၿပိဳင္ နက္ ယင္းတုိ႕၏မ်က္လံုးမ်ားအား ေဆးခပ္ရပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ယင္းတုိ႕တြင္ ေရာဂါကူးစက္ခဲ့ပါ က ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ေဆးမ်ားအသံုးျပဳ၍ ကူးစက္မႈကုိ ကုသရမည္ျဖစ္ပါသည္။

 

ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈ

ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါအား ေဆး၀ါးမ်ားႏွင့္ကုသမႈေၾကာင့္ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္မႈသည္  ၉၅ ရာ ခိုင္ႏႈန္းမွ ၉၉ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေအာင္ျမင္စြာကုသႏိုင္ပါသည္။ သုိ႕ရာတြင္ ကူးစက္မႈအား မကုသဘဲ ထားပါက ယင္းသည္ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ားကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ တင္ပါး ဆံုပိုင္းရွိ ကုိယ္တြင္းအဂၤါမ်ား ေရာင္ရမ္းေသာေရာဂါ၊ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အေျမွး ေရာင္ျခင္းတုိ႕မွာ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါအား မကုသဘဲထားပါက ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသည္။ အမ်ဳိးသား မ်ားအတြက္မွာ မကုသဘဲထားေသာ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါသည္ ေ၀ွးေစ့အညွာ၊ ဆီးလမ္း ေၾကာင္းႏွင့္ ဆီးႀကိတ္ေရာင္ျခင္းတုိ႕ကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

 

ကာကြယ္ျခင္း

ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါကူးစက္ျခင္းႏွင့္ ေရာဂါျပန္႕ပြားျခင္းကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ လိင္ ဆက္ဆံရာတြင္ သတိျပဳစရာမ်ားကို လိုက္နာျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါသည္။

  • ကြန္ဒံုးမ်ားအသံုးျပဳျခင္းသည္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါ သည္။
  • သင့္ကိုယ္တိုင္ႏွင့္သင့္လိင္ဆက္ဆံဖက္တြင္ လိင္မွတဆင့္ကူးစက္တတ္သည့္ေရာဂါမ်ား ရွိ မရွိကို ပံုမွန္စစ္ေဆးရန္ အေရးႀကီးပါသည္။
  • လိင္ဆက္ဆံဖက္ အမ်ားအျပားႏွင့္ လိင္ဆက္ဆံံျခင္းကို ေရွာင္က်ဥ္ပါ။
  • မည္သည့္ သံသယျဖစ္ဖြယ္ လကၡဏာမ်မားအတြက္မဆို ေဆးဖက္ဆိုင္ရာအကူအညီအား လ်င္ျမန္စြာရယူပါ။

အသံုး၀င္ေသာ သက္ဆိုင္ရာ link မ်ား (1) (2) (3) (4)